Hemen hemen 1 yıl önce Prof. Dr. Yusuf Ziya Özcan, ÖSS giriş sisteminin değişmesi konusunda adımlar attıklarını açıklamıştı. Aradan geçen zamanda pek bir ses çıkmamıştı ve yeni sistem 29 Ocak’ta açıklandı. Sistem 2010 yılında uygulamaya geçecek ve iki aşamalı sınava geri dönüş olacak. Ve açıklamalara göre, görünen o ki; mevcut olandan daha karmaşık ve tüm süslemelere rağmen içi boş gibi görünen bir sistem ortaya çıkacak.

Sistemi yakından incelemeye başlarsak; 90′lı yıllarda uygulamadan kaldırılan çift aşamalı sınav sistemine geri dönülüyor. Oysa ki Mayıs 2008′deki açıklamalarında Özcan “Tek ama istendiği zaman ve birden fazla girilebilen bir sınav öngörüyoruz”demişti.

Yeni sistem pek de yeni bir şey sunmuyor.

Çift aşamalı bir sınav sisteminin ne gibi bir fayda sağlayacağı açık değil. Tek aklıma gelen, çift süzgeç kullanarak daha sıkı bir eleme yapma isteği. Eskiden sınavların isimleri ÖSS ve ÖYS idi, şimdi ise isimleri biraz daha süslenmiş. Sınavın ilk ayağı Yükseköğretime Geçiş Sınavı olarak adlandırılmış. İkinci ayağa ulaşabilmek için bu sınavda başarılı olma şartı konulmuş, yani ilk süzgecin ismi YGS.
İkinci ayağa ulaşmaya yeterli puanı alamayanlar arasından önlisans ve açıköğretime devam etmek isteyenler seçilecek. İlk süzgeçten başarıyla sıyrılanlar için ikinci süzgeç Lisans Yerleştirme Sınavı olarak adlandırılmış ve karmaşa burada başlıyor.

LYS, 5 farklı türde sınavdan oluşuyor. Bu sınavlar:

• Matematik – Geometri
• Fen Bilimleri
• Türk Dili ve Edebiyatı – Coğrafya 1
• Sosyal Bilimler [Tarih, Coğrafya 2, Felsefi Bilimler]
• Yabancı Dil

Ve sınav türlerinin altında şu kaç kere okusam da tam olarak anlamlandıramadığım cümle eklenmiş:

Bu sınavlar kapsamına birden fazla dersin yer alması halinde, adayın her bir ders için aldığı puan ayrı ayrı hesaplanır

Sanırım, öğrencilerimizin bölümlerine göre birden fazla sınava girmek zorunda kalabileceği açıklanmak istenmiş. Oysa yine Mayıs’taki açıklamaya dönersek “Tek ama istendiği zaman ve birden fazla girilebilen sınav” ne yazık ki bir hayal olarak kalmış oluyor.

Sınavların test olarak uygulanması devam ediyor ki en mantıklı seçim bu. Mayıs’taki açıklamalarda “Onu kaldırabilen sınavlar açık uçlu sorulardan oluşacak” gibi bir açıklama vardı, bu yanlıştan dönülmesi pozitif bir karar en azından. Ama hesaplamalara bakıldığında alanların kalkmadığı, hatta hesaplama sürecinin biraz karmaşıklaştığı söylenebilir.  Karara göz attığımızda, puan hesaplamaları şöyle açıklanmış:

“Lisansa Yerleştirme Sınavları”nda alınan puanlar,

1) Matematik-Fen (MF),
2) Türkçe-Matematik (TM),
3) Türkçe-Sosyal (TS),
4) Yabancı Dil (YD),

olmak üzere dört grupta hesaplanır. Bunlardan,

1) Matematik-Fen (MF) grubu puan için, Matematik, Geometri Sınavı (LYS 1) ve Fen Bilimleri (Fizik, Kimya, Biyoloji) Sınavına (LYS 2),

2) Türkçe-Matematik (TM) grubu puan için, Matematik, Geometri Sınavı (LYS 1) ve Türk Dili ve Edebiyatı, Coğrafya 1 Sınavına (LYS 3),

3. Türkçe-Sosyal (TS) grubu puan için, Türk Dili ve Edebiyatı, Coğrafya 1 Sınavı
(LYS 3) ve Sosyal Bilimler (Tarih, Coğrafya 2, Felsefe grubu) Sınavına (LYS 4),

4) Yabancı Dil (YD) puanı için, sadece Yabancı Dil Sınavına (LYS 5),

girilmesi  şarttır. Bunlardan her bir gruba giren puanın hesaplanmasında,
“Yükseköğretime Geçiş Sınavı”ndaki Temel Matematik ve Türkçe testleri belli bir
oranda dikkate alınır.

Bu puan türlerinin her birinde; ayrıca MF1, MF2, MF3 veya TM1, TM2, TM3 veya
TS1, TS2, TS3 veya YD1, YD2, YD3 gibi tasnifler oluşturulabilir.

Anlaşıldığı üzere(!), bu bölüm tam bir kafa karışıklığı. Şöyle de olabilir, böyle de olur, olsa da olur, olmasa da bir şey olmaz gibi…

Ama asıl şoku yaşamam OÖBP’nın, ÖSS puanı üzerindeki etkisinin azalacağını öğrendiğimde oldu. Önceki yazımda da belirttiğim gibi, bir öğrencinin okuduğu okuldaki başarı, ilerdeki başarısını gösterecektir.  Eğer OÖBP, öğrencinin üniversiteye girişinde etkili olmayacaksa, bu öğrenci neden okulda duracak? Ne için ders çalışacak, neden kendini yoracak? MEB liseleri 4 yıla çıkardı, programlar yenileniyor, müfredatlar değişiyor, öğrenci merkezli eğitim geliyor falan derken, ÖSS’de fayda sağlamayacak bir ortaöğretim öğrenci için neden değerli olacak merak ediyorum doğrusu. Yakın zamanda gerek Başbakanın, gerek Milli Eğitim Bakanının açıklamaları, dersanelerin bir üst öğretim kurumuna devam etmekte etkisinin azalacağı yönünde idi. Fakat bu sistem onun tam tersini söylüyor bize. Yeni sisteme göre, lisede alınan notların üniversiteye girişte etkisi neredeyse yarı yarıya azalıyor. Ama ortada katsayı denilen garip şey olduğu gibi duruyor.

Özetleyecek olursam; yeni sistem yeni olan hiçbir şey getirmiyor aslında. Aksine bizi mevcut sistemin de gerisine götürüyor desem yeridir. Dersaneler, Milli Eğitimin önüne iyiden iyiye geçecek gibi görünüyor. Öğrencilerin üzerine sınav yağıyor. Puan hesaplamaları sonucunda ortaya ne çıkabileceğine dair herhangi bir ipucu görünmüyor. Kısaca yeni sistem, çıkışı görünmeyen karanlık bir tünele benziyor.